Waarom discipline niet werkt bij afvallen (en wat wél helpt)
Waarom discipline niet werkt bij afvallen. Veel mensen geloven dat afvallen vooral een kwestie is van discipline, ik dacht het namelijk ook altijd. “Gewoon even doorzetten.” “Niet zeuren.”
“Als je het écht wilt, dan lukt het.”
En vervolgens “ik heb die discipline niet.” “Als ik die discipline had was ik ook zo strak” etc.
Toch laat de praktijk iets anders zien.
Want wist je dan mensen met een sterke werkethiek, verantwoordelijkheidsgevoel en doorzettingsvermogen vaak júíst degenen zijn die vastlopen in afvallen. Ze beginnen gemotiveerd, houden het een tijd vol en vallen vervolgens terug. Niet één keer, maar steeds opnieuw. En zo komen we weer op “ik begin maandag weer”. Het vergt nog best wel wat ‘discipline’ om elke keer toch maar weer te beginnen..
Dat roept een logische vraag op: waarom discipline niet werkt bij afvallen?
En nu hoor ik je denken: “Maar Mir, als ik discipline had, dan hoefde ik niet elke maandag opnieuw te beginnen. Dan was ik gewoon elke week consistent met mijn voeding en training.”
Maar heeft dit daadwerkelijk met discipline te maken?
Afvallen is geen karaktertest
Afvallen is geen maatstaf voor wilskracht of discipline. Het is een complex samenspel van gedrag, fysiologie, stress, omgeving en neurobiologie. Zodra je afvallen blijft benaderen als “harder je best doen”, werk je onbewust tegen je eigen brein en lichaam in.
Discipline kan je helpen om te starten. Maar discipline alleen is zelden genoeg om het vol te houden.
Wat discipline eigenlijk vraagt van je brein
Discipline is een vorm van bewuste zelfcontrole. Neurologisch gezien komt dit uit de prefrontale cortex: het deel van je brein dat beslissingen neemt, impulsen remt en vooruit kan denken.
Het probleem? Dit systeem is energie-intensief en kwetsbaar.
Onderzoek binnen de gedragswetenschappen laat zien dat zelfcontrole afneemt bij:
- mentale belasting
- stress
- slaaptekort
- emotionele prikkels
- sociale druk
- vermoeidheid
Precies de omstandigheden waarin de meeste mensen leven en we allemaal mee te maken hebben.
Met andere woorden: discipline werkt het beste in een ideaal scenario. En dat scenario bestaat voor de meeste mensen niet structureel.
Waarom discipline op de lange termijn faalt
Discipline vraagt dat je telkens opnieuw ‘nee’ zegt:
- nee tegen verleidingen
- nee tegen gemak
- nee tegen automatische patronen
Dat betekent dat je elke dag opnieuw moet vechten tegen gedrag dat ooit functioneel was. Alleen is je brein gebouwd om energie te besparen, niet om constant te vechten tegen zichzelf.
Na verloop van tijd raak je mentaal uitgeput, zakt je motivatie gevoel weg, en krijg je vervolgens het gevoel dat je ‘hebt gefaald’ en dan laat je het vaak volledig los. Ik had ook vaak dat ik het in het begin ‘vergat’ dat ik op dieet was. En dan had ik het koekje wat ik bij de koffie kreeg al opgegeten en had ik het gevoel dat ik het die dag toch al had verpest. Het duurde heel lang voordat ik doorhad dat dit slechts voorspelbaar gedrag is en geen zwakte.
Discipline niet werkt bij afvallen omdat het leunt op wilskracht in plaats van gedrag en systemen.
De rol van stress en hormonen
Een belangrijk, maar vaak onderschat: stress.
Chronische stress verhoogt cortisol, wat invloed heeft op:
- vetopslag
- eetlust
- vvoorkeur voor snelle energie (suiker/vet)
- herstelvermogen
- slaapkwaliteit
In zo’n fysiologische staat harder proberen is contraproductief. Je lichaam staat letterlijk niet in een toestand waarin vetverlies wordt gefaciliteerd.Discipline lost dit niet op. Sterker nog: te veel druk vergroot het probleem. – en dit is waarschijnlijk waar het vaak mis is gegaan.
Waarom motivatie en discipline vaak door elkaar worden gehaald
Veel afvalpogingen starten vanuit motivatie. Discipline wordt vervolgens gebruikt om die motivatie vast te houden. Maar motivatie is fluctuerend. En discipline is eindig.
Wat ontbreekt in deze aanpak:
- structuur
- systemen
- aanpassing aan het echte leven
- begrip van hoe gedrag ontstaat en verandert
Zonder die elementen blijf je afhankelijk van mentale kracht, terwijl duurzame verandering juist vraagt om minder mentale inspanning, niet meer.
Pas toen ik begon te werken met systemen veranderde dit mijn leven. Dat klinkt misschien dramatisch, maar tot die tijd had ik last van eetbuien en lukte het me hooguit een paar weken om consistent naar de sportschool te gaan of mijn programma te volgen. Zodra dingen anders liepen dan gepland, verviel ik weer in oude patronen.
Door met systemen te werken, zag ik wat wél werkte. Dingen “lukten” mij ineens, waardoor mijn vertrouwen in mezelf groeide. En precies dat zie ik nu ook terug in mijn praktijk: niet discipline maakt het verschil, maar een aanpak die gedrag ondersteunt in plaats van tegenwerkt.
Wat wél werkt: gedrag boven discipline
Onderzoek binnen gedragspsychologie en leefstijlinterventies laat consequent zien dat mensen succesvoller zijn wanneer:
- gedrag wordt ingebouwd in routines
- keuzes vooraf worden vastgelegd
- de omgeving wordt aangepast
- er ruimte is voor imperfectie
- voortgang wordt gemeten en bijgestuurd
Dit zijn systemen, geen discipline-oefeningen. In plaats van elke dag vechten, zorg je dat gewenst gedrag de makkelijkste optie wordt.
Dus waarom discipline niet werkt bij afvallen is omdat het leunt op wilskracht in plaats van gedrag en systemen.
Afvallen als proces, niet als project
Een veelgemaakte fout is afvallen zien als iets tijdelijks: “even streng zijn”. Daarmee creëer je automatisch een eindpunt — en dus terugval.
Duurzaam afvallen vraagt:
- een aanpak die past bij je leven
- flexibiliteit binnen duidelijke kaders
- kennis van je eigen lichaam
- een overgang naar onderhoud
Niet harder werken, maar je leven slimmer ontwerpen.
Waarom begeleiding aantoonbaar helpt
Mensen die begeleiding hebben bij gedragsverandering behalen vaker blijvend resultaat.
Niet omdat iemand “een stok achter de deur is”, maar omdat begeleiding zorgt voor:
- externe structuur
- objectieve evaluatie
- tijdige bijsturing
- minder emotionele beslissingen
- meer consistentie
Precies om die reden heb ik zelf altijd coaches gehad. Ook al wist ik wat ik moest doen — ik heb voldoende kennis over voeding, training en zelfs neurobiologie — is het iets totaal anders om die kennis consistent toe te passen in het dagelijks leven.
Van discipline naar eigenaarschap
Het doel is niet om gedisciplineerder te worden. Het doel is om jezelf zó goed te begrijpen dat je geen strijd meer hoeft te voeren.
Wanneer je begrijpt:
- waarom je doet wat je doet
- wat je lichaam nodig heeft
- hoe gedrag verandert
- welke systemen voor jou werken
verdwijnt de constante druk. En ontstaat er rust, consistentie en resultaat.
Dus waarom discipline niet werkt bij afvallen is omdat het leunt op wilskracht in plaats van gedrag en systemen.
Waarom discipline niet werkt bij afvallen
Als afvallen telkens voelt als een gevecht, ligt dat niet aan jou. Het ligt aan een aanpak die te veel vraagt van discipline en te weinig rekening houdt met menselijk gedrag. Blijvend resultaat ontstaat niet door harder zijn voor jezelf, maar door slimmer met jezelf te werken. Zodra je dit begrijpt en toepast, zul je zien dat een stuk makkelijker gaat en je daadwerkelijk je doel behaalt.
Transformatie challenge
Wil je afvallen op een manier die wél vol te houden is, dan is begeleiding met structuur en evaluatie vaak het verschil. In mijn Transformatie Challenge werk je met een concreet plan dat past bij jouw leven. Samen gaan we op zoek naar systemen die voor jou werken met een plan die resultaat geeft.
FAQ – Discipline en afvallen
Waarom werkt discipline niet bij afvallen?
Discipline vraagt constante zelfcontrole, wat mentaal uitputtend is. Onder stress, vermoeidheid en druk neemt zelfcontrole af, waardoor discipline op de lange termijn faalt. Waarom discipline niet werkt bij afvallen, is omdat het leunt op wilskracht in plaats van op gedrag en systemen.
Kun je afvallen zonder discipline?
Ja. Blijvend afvallen draait om structuur, routines en systemen die gewenst gedrag makkelijker maken, in plaats van elke dag vechten tegen jezelf.
Is motivatie belangrijk bij afvallen?
Motivatie kan helpen om te starten, maar is onbetrouwbaar. Gedragsverandering ontstaat door herhaling en structuur, niet door motivatie alleen.
Waarom vallen zoveel mensen terug na het afvallen?
Omdat afvallen vaak wordt gezien als een tijdelijk project. Zonder overgang naar onderhoud en aanpassing aan het echte leven is terugval vrijwel onvermijdelijk.
Wat werkt wél voor blijvend gewichtsverlies?
Een aanpak die rekening houdt met gedrag, stress, herstel, voeding en training, met ruimte voor imperfectie en regelmatige evaluatie.
