Afvallen volhouden: waarom het zo vaak mislukt (en wat wél werkt)
Waarom afvallen zo vaak mislukt
Veel mensen starten gemotiveerd met afvallen. Ze eten gezonder, bewegen meer en zijn vastbesloten om het deze keer vol te houden. Ik heb het mezelf ook ontzettend vaak beloofd. Toch zien we in de praktijk dat afvallen vaak mislukt — inclusief bij mijzelf. Of beter gezegd: het volhouden mislukt. Niet omdat mensen het niet graag genoeg willen, maar omdat de aanpak geen rekening houdt met hoe gedrag en het brein daadwerkelijk werken.
Afvallen is geen puur fysiek vraagstuk. Het is een gedragsvraagstuk. En zodra je dit begrijpt, verandert het verhaal dat je voor jezelf schrijft — en daarmee ook de realiteit die volgt. Dit is precies de reden waarom ik mensen help. Omdat ik weet hoe frustrerend het is om iets zó graag te willen en telkens het gevoel te hebben dat het niet lukt.
Laat me je uitleggen hoe dit werkt. En als je daarna merkt dat je het niet alleen wilt of kunt doen, dan help ik je graag. Niet omdat jij tekortschiet, maar omdat verandering makkelijker wordt wanneer je het juiste systeem en de juiste begeleiding hebt. Wat je wilt bereiken is mogelijk — en het heeft niets te maken met een gebrek aan discipline, een ‘verkeerd’ lichaam of excuses die je jezelf misschien al jaren vertelt.
Waarom motivatie niet genoeg is om af te vallen
Motivatie voelt als een sterke motor, maar is in werkelijkheid instabiel. Vanuit neurowetenschap weten we dat motivatie sterk afhankelijk is van energie, stress, slaap en externe prikkels. Op dagen waarop alles meezit, lijkt afvallen makkelijk. Op drukke of vermoeiende dagen valt die motivatie vaak weg.
Wanneer afvallen volledig leunt op motivatie, moet het brein elke dag opnieuw beslissen:
“Ga ik dit vandaag weer doen?”
Elke beslissing kost mentale energie. Hoe vaker die energie onder druk staat, hoe groter de kans op terugval. Dit is geen gebrek aan discipline, maar een logisch gevolg van hoe het brein is ingericht. Ik heb hier eerder een artikel over geschreven omdat we vaak rond nieuwjaar met onze goede voornemens hier mee te maken hebben. Lees het hier.
Waarom afvallen volhouden moeilijker is dan starten
Starten met afvallen is relatief eenvoudig. Er is een duidelijk doel en vaak snel zichtbare feedback/resultaten, zoals gewichtsverlies. Dat activeert het beloningssysteem in het brein.
Volhouden is lastiger, omdat:
- Het resultaat vertraagt
- Het nieuwe gedrag nog niet automatisch is
- Het leven ondertussen gewoon doorgaat
Het brein houdt van voorspelbaarheid en herhaling. Zonder vaste structuren blijft afvallen een bewuste inspanning in plaats van een gewoonte.
Consistentie en neuroplasticiteit: hoe gedrag écht verandert
Gedragsverandering gaat gepaard met neuroplasticiteit: het aanleggen en versterken van neurale paden in het brein. Elke keer dat gedrag wordt herhaald, wordt dat pad sterker en toegankelijker.
Je kunt dit vergelijken met een pad in het gras. Eén keer eroverheen lopen verandert weinig. Maar hoe vaker je hetzelfde pad gebruikt, hoe makkelijker het wordt om het opnieuw te bewandelen.
Extreme diëten of alles-of-niets aanpakken activeren juist het stresssysteem. In die staat is het brein gericht op overleven, niet op leren. Consistent, haalbaar gedrag daarentegen stimuleert neuroplasticiteit en vergroot de kans dat nieuw gedrag blijvend wordt.
Waarom afvallen zonder systeem bijna altijd mislukt
Veel mensen weten wat ze moeten doen om af te vallen, maar hebben geen systeem voor hoe ze dat volhouden. Zonder systeem vraagt afvallen dagelijks om bewuste keuzes, discipline en zelfcontrole.
Een effectief systeem:
- Verlaagt het aantal dagelijkse beslissingen
- Houdt rekening met vermoeidheid en stress
- Bevat vooraf bedachte oplossingen voor valkuilen
- Biedt ruimte voor imperfectie
Zonder systeem wordt afvallen een constante mentale strijd. Met een systeem wordt het gedrag voorspelbaar en herhaalbaar.
Terugval na afvallen is geen falen, maar een signaal
Terugval na afvallen wordt vaak gezien als persoonlijk falen. In werkelijkheid is het een signaal dat het gedrag nog niet voldoende eigen is gemaakt en dus nog niet in je systeem past. Het brein keert automatisch terug naar bekende patronen wanneer structuur wegvalt.
Duurzaam afvallen betekent niet dat terugval nooit gebeurt, maar dat je weet hoe je bijstuurt voordat kleine afwijkingen groot worden.
Wat heb je nodig om afvallen wél vol te houden?
Afvallen volhouden vraagt niet om meer wilskracht, maar om:
- Duidelijke kaders
- Consistente routines
- Realistische verwachtingen
- Begeleiding of feedback
- Een duidelijk plan
Wanneer gedrag wordt ondersteund door structuur, wordt afvallen minder afhankelijk van motivatie en meer van herhaling.
Van afvallen naar leefstijl
Echte verandering ontstaat wanneer afvallen geen tijdelijke fase is, maar onderdeel wordt van een bredere leefstijl. Dat betekent leren omgaan met:
- Sociale situaties
- Drukke periodes
- Verminderde motivatie
- Onderhoud na gewichtsverlies
Dat is geen reset, maar een vaardigheid.
Van inzicht naar praktijk
Juist omdat afvallen zoveel meer is dan een dieet, is de NOEX Transformatie Challenge opgebouwd rondom gedrag, structuur en behoud van resultaat. Niet alleen starten, maar leren volhouden — ook wanneer het leven niet meewerkt. Wil je hier meer over weten of aanmelden? Lees hier meer.
FAQ – Afvallen volhouden
Onderstaande vragen worden vaak door mensen gesteld die graag willen afvallen en het dit keer willen volhouden.
Waarom mislukt afvallen zo vaak?
Omdat afvallen vaak leunt op motivatie en wilskracht in plaats van op een systeem dat gedrag stuurt en vol te houden is.
Hoe kun je afvallen volhouden zonder motivatie?
Door vaste structuren en routines te gebruiken, zodat gedrag minder afhankelijk is van dagelijkse motivatie.
Waarom val ik steeds terug na afvallen?
Omdat onderhoud andere vaardigheden vraagt dan afvallen. Zonder actieve sturing keert het brein terug naar oude patronen.
Wat is duurzaam afvallen?
Duurzaam afvallen betekent dat het gewichtsverlies behouden blijft doordat gedrag structureel is aangepast aan het dagelijks leven.
